(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

॥ श्रीः ॥
3.89. अध्यायः 089
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
लोमशेनेन्द्रवचनाद्युधिष्ठिरंप्रति पार्थस् पाशुपतादिप्राप्तिकथनपूर्वकमिनद्रसंदेशनिवेदनम् ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

वैशम्पायन उवाच। 3-89-0x(1998)(19712)
एवं संभाषमाणे तु धौम्ये कौरवनन्दन।
लोमशः स महातेजा ऋषिस्तत्राजगाम ह ॥ 3-89-1(19713)
तं पाण्डवाग्रजो राजा सगणो ब्राह्मणाश्च ते।
उपातिष्ठन्महाभागं दिवि शक्रमिवामराः ॥ 3-89-2(19714)
समभ्यर्च्य यथान्यायं धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः।
पप्रच्छागमने हेतुमटने च प्रयोजनम् ॥ 3-89-3(19715)
स पृष्टः पाण्डुपुत्रेण प्रीयमाणो महामनाः।
उवाच श्लक्ष्णया वाचा हर्षयन्निव पाण्डवान् ॥ 3-89-4(19716)
संचरन्नस्मि कौन्तेय सर्वांल्लोकान्यदृच्छया।
गतः शक्रस्य भवनं तत्रापश्यं सुरेश्वरम् ॥ 3-89-5(19717)
तव च भ्रातरं वीरमपश्यं सव्यसाचिनम्।
शक्रस्यार्धासनगतं तत्र मे विस्मयो महान् ॥ 3-89-6(19718)
आसीत्पुरुषशार्दूल दृष्ट्वा पार्थं तथागतम्।
आह मां तत्र देवेशो गच्छ पाण्डुसुतान्प्रति ॥ 3-89-7(19719)
सोऽहमभ्यागतः क्षिप्रं दिदृक्षस्त्वां सहानुजम्।
वचनात्पुरुहूतस्य पार्थस् च महात्मनः ॥ 3-89-8(19720)
आख्यास्ये ते प्रियं तात महत्पाण्डवनन्दन।
भ्रातृभिः सहितो राजन्कृष्णया चैव तच्छृणु ॥ 3-89-9(19721)
यत्त्वयोक्तो महाबाहुरस्त्रार्थं भरतर्षभ।
तदस्त्रमाप्तं पार्थेन रुद्रादप्रतिमं विभो ॥ 3-89-10(19722)
यत्तद्ब्रह्मशिरो नाम तपसा रुद्रमागमत्।
अमृतादुत्थितं रौद्रं तल्लब्धं सव्यसाचिना ॥ 3-89-11(19723)
तत्समन्त्रं ससंहारं सप्रायश्चित्तमङ्गलम्।
वज्रमस्त्राणि चान्यानि दण्डादीनि युधिष्ठिर ॥ 3-89-12(19724)
यमात्कुबेराद्वरुणादिन्द्राच्च कुरुनन्दन।
अस्त्राण्यधीतवान्पार्थो दिव्यान्यमितविक्रमः ॥ 3-89-13(19725)
विश्वावसोस्तु तनयाद्गीतं नृत्यं च साम च।
वादित्रं च यथान्यायं प्रत्यविन्दद्यथाविधि ॥ 3-89-14(19726)
एवं कृतास्त्रः कौन्तेयो गान्धर्वं वेदमात्मवान्।
सुखं वसति बीभत्सुरनुजस्यानुजस्तव ॥ 3-89-15(19727)
यदर्थं मां सुरश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत्।
तच्च ते कथयिष्यामि युधिष्ठिर निबोध मे ॥ 3-89-16(19728)
भवान्मनुष्यलोकेऽपि गमिष्यति न संशयः।
ब्रूयाद्युधिष्ठिरं तत्रवचनान्मे द्विजोत्तम ॥ 3-89-17(19729)
आगमिष्यति ते भ्राता कृतास्त्रः क्षिप्रमर्जुनः।
सुरकार्यं महत्कृत्वा यदशक्यं दिवौकसैः ॥ 3-89-18(19730)
तपसाऽपि त्वमात्मानं योजय भ्रातृभिः सह।
तपसो हि परं नास्ति तपसा विन्दते महत् ॥ 3-89-19(19731)
अहं च कर्णं जानामि यथावद्भरतर्षभ।
सत्यसन्धं महोत्साहं महावीर्यं महाबलम् ॥ 3-89-20(19732)
महाहवेष्वप्रतिमं महायुद्धविशारदम्।
महाधनुर्धरं वीरं महास्त्रं वरवर्णिनम् ॥ 3-89-21(19733)
महेश्वरसुतप्रख्यमादित्यतनयं प्रभुम्।
तथाऽर्जुनमतिस्कन्धं सहजोल्वणपौरुणम् ॥ 3-89-22(19734)
न स पार्तस्य संग्रामे कलामर्हति षोडशीम् ॥ 3-89-23(19735)
यच्चापि ते भयं कर्णान्मनसिस्थमरिंदम।
तच्चाप्यपहरिष्यामि सव्यसाचिन्युपागते ॥ 3-89-24(19736)
यच्च ते मानसं वीर तीर्थयात्रामिमां प्रति।
स महर्षिर्लोमशस्ते कथयिष्यत्यसंशयम् ॥ 3-89-25(19737)
यच्च किंचित्तपोयुक्तं फलं तीर्थेषु भारत।
ब्रह्मर्षिरेष ब्रूयात्ते न तच्छ्रद्धेयमन्यथा ॥ 3-89-26(19738)

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि तीर्तयात्रापर्वणि एकोननवतितमोऽध्यायः ॥ 89 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-89-12 प्रायश्चित्तं अस्त्राग्निना निरपराधानां दाहे यो दोषस्तस् शोधनम्। मङ्गलं दग्धानामेवारामादीनां पुनर्विकसनम्। वज्रं वज्रवदप्रतीकार्यं रौद्रमेव ॥ 3-89-14 गीतं लौकिकं गानम्। साम ऋक्षु गानम् ॥ 3-89-18 सुरकार्यं निवातकवचादीनां वधः। कृतार्थः क्षिप्रमर्जुन इति क. थ. पाठः ॥ 3-89-20 रसत्यसन्धं सत्यप्रतिज्ञम् ॥ 3-89-21 वरवर्णिनं अतिसुन्दरम् ॥ 3-89-22 महेश्वरसुतप्रख्यं स्कन्दतुल्यम्। अतित्कन्धं उन्नतांसम् ॥ 3-89-24 अपहरिष्यामि कवचकुण्डलापहरणेन ॥ 3-89-26 तत् श्रद्धेयं नत्वन्यथा ग्रहीतव्यमित्यर्थः ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.